Durf te stoppen

Stoppen is niet tof.

Tenminste, in veel van de nu nog gangbare contexten is stoppen niet tof.

Wanneer we als eerste uit de kroeg vertrekken, zijn we ongezellig. Wanneer we middenin het seizoen stoppen met roeien, hebben we gefaald. Wanneer we een Alternatieve Bevrijdingsdag die we zelf hebben georganiseerd, afzeggen, houden we onszelf klein.

Stoppen is een valkuil.

Ik ben al honderden keren belaagd met valide redenen om te stoppen met dit boek. Vrouwen tot wie ik me aangetrokken voelde, hebben vaker ‘nee’ tegen me gezegd dan ‘ja’. Toch ben ik doorgegaan met dit boek en toch stap ik nog steeds af op een vrouw wanneer ik me daartoe bewogen voel. Dat dingen niet meteen lukken, grandioos míslukken of veel langer duren dan voorzien, is geen reden om ermee te stoppen.

Stoppen verdient een pleidooi.

Soms vraagt de stroom je om te stoppen

Tot mijn slapeloze nacht aan het begin van 2013 zette ik me volledig in voor Wovox. Wovox dit en Wovox dat, Wovox voor en Wovox na. Ook terwijl twijfel en frustratie groeiden, bleef ik me inzetten. Toen, vrij plots, was het poef. Ik wilde er niet meer omheen dansen en liet mezelf vrij. Mijn collega’s deelden mijn opluchting en gevoel van bevrijding. Wat gisteren nog zo belangrijk leek, was ineens toch niet zo belangrijk, voor ons alle drie niet.¹Als je het einde van mijn gang bij Wovox wilt herlezen, zie 6-7 januari 2013 en verder in deel I.

Ruim drie jaar later, toen ik in Portugal mijn laptop opende en een lawine aan e-mails over mijn vader las, wist ik niet hoe snel ik in Nederland moest zijn. Ik berichtte familie  en vrienden, vertelde de mensen bij wie ik verbleef dat ik ging vertrekken en de volgende ochtend stond ik voor mijn tas, klaar om de boel in te pakken — en er stokte iets. Ik voelde geen inpak-beweging. Door hier niet overheen te blaffen maar er even bij stil te staan, besefte ik dat ik helemaal niet halsoverkop naar Nederland had te gaan; ik had er eerst voor te zorgen dat papa onder de pannen was.²Als je het verhaal over mijn wel-of-niet-teruggaan naar Nederland wilt herlezen, zie 5 augustus 2016 in deel I.

En dan is er nog de voorgaande geheugensteun, ‘Durf door te gaan’, die deels gaat over durven stoppen.

In alle drie de gevallen kon ik stoppen met waar ik niet mee verder wilde, omdat ik de ruimte had genomen om te checken of mijn uiterlijke beweging nog strookte met mijn innerlijke beweging. Had ik dat niet gedaan, omdat stilstaan en durven wachten op helderheid bijvoorbeeld eng kan zijn, had ik mezelf in alle drie de gevallen opgebrand.

Wat me brengt bij een tweede pleidooi voor stoppen:

Zonder rust geen actie (en zonder actie geen rust)

In deel I schreef ik kort over mijn solotocht door de bergen van Schotland. Ik vertelde hoe ik zonder klok en zonder telefoon voornamelijk buiten de paden liep. Wat ik nog niet vertelde, is wat die ervaring me leerde over natuurlijke kloktijd.

In het begin van de reis bemoeide mijn hoofd zich nog met mijn ritme. Dat vond mijn hoofd best een opgave, want ik had geen telefoon die me kon vertellen hoe laat het was en in het hoge noorden van Schotland wordt het in de zomer nooit helemaal donker. Er waren zoveel lichturen op een dag, dat ik op de meeste momenten geen idee had of het tien uur ’s ochtends of vijf uur ’s middags was. Ik kon niet anders dan in een innerlijk ritme glijden. Eten begon te gebeuren wanneer ik trek had en niet wanneer mijn hoofd zei dat het nu wel lunchtijd moest zijn. Rusten begon te gebeuren wanneer mijn lijf om rust vroeg en niet pas na tien kilometer lopen. Slapen begon te gebeuren wanneer ik moe was, wakker begon ik te worden wanneer ik wakker werd.

Richting het eind van de tocht dacht ik aan het leven in de stad, waar we makkelijker ongestraft ons lichaam denken te kunnen negeren, omdat ons leven er niet van af lijkt te hangen (totdat we ineens zogenaamd verrast worden door een hartaanval, burn-out of overtraindheid die al jaren in de maak is). Daar in de bergen werd ik onmiddellijk op mijn gedrag gewezen. Ik heb wel twintig keer bijna een enkel verstuikt of been gebroken, elke keer omdat ik door was gelopen terwijl ik moe was, in mijn hoofd zat, honger had of alle drie tegelijk. En een enkel verstuiken of been breken op een plek waar je telefoon geen bereik heeft en niemand je hoort (behalve een paar herten en een fazant misschien), is niet zo handig als je nog even wilt doorgaan met leven.

Deels noodgedwongen dus, maar ook omdat ik er de vruchten van begon te plukken, werd mijn innerlijke klok mijn beste vriend. Ik stelde geen doelen, maar liep tot waar het mooi was of tot waar het mooi was geweest. Ik bemoeide me minder met de dag en begon meer te ontspannen in de dag. Ik beleefde fenomenale uitzichten en vond de prachtigste kampeerplekken.

’s Avonds (of ’s middags of ’s nachts, dat wist ik dus niet), wanneer ik de gelopen route van die dag op mijn kaart natrok, bleek steevast dat ik twaalf tot zestien kilometer had afgelegd. Met zware bepakking, op een terrein dat geen centimeter vlakte kent en waar mijn schoenen bij vrijwel elke stap in diepe, zompige grond verdwenen.

Ik dacht opnieuw aan de stad, aan achturige werkdagen, aan racen om zoveel mogelijk taakjes af te vinken en aan uitgeteld naar huis gaan. Deze reis voelde als de beste cursus ‘volg je natuurlijke stroom’ die ik me had kunnen wensen.

Sommige mensen zitten vast in stagnatie; anderen zijn verloren in doen-doen-doen. Ik neig eerder naar de tweede categorie, behalve wanneer ik eerlijk naar mezelf luister. Dan hoef ik niet na te denken over stoppen of doorgaan. Ik kan glashelder voelen wanneer het tijd is voor actie en wanneer het tijd is voor rust. Net als dat ik glashelder kan voelen wanneer ik gehoor geef aan een beweging die wensende is, of contra-intuïtief blijf doorgaan met iets dat niet meer klopt.

Wanneer ik eerlijk naar mezelf luister.

_

• 1
  Als je het einde van mijn gang bij Wovox wilt herlezen, zie 6-7 januari 2013 en verder in deel I. ↩︎
• 2
  Als je het verhaal over mijn wel-of-niet-teruggaan naar Nederland wilt herlezen, zie 5 augustus 2016 in deel I. ↩︎