Ruim op en pleeg onderhoud

Ons lichaam-geest-gebeuren is het apparaat waarmee we waarnemen en interacteren. Als ik mijn apparaat herhaaldelijk vul met junk food, alcohol, drugs, Facebook, nieuws, entertainment, gadgets, afspraken, druk-druk-druk, negatieve overtuigingen, kopzorgen en neurotische, zichzelf herhalende gedachtes, kan ik nooit volledig herkennen waar ik ben, laat staan er verantwoordelijkheid voor nemen. Hetzelfde geldt voor de in mij reeds aanwezige stress, trauma en negatieve overtuigingen. Als ik die niet verwelkom, een stem geef, met liefde omarm en laat transformeren, zal mijn systeem nooit op volle capaciteit kunnen draaien. Er is gewoon te weinig ruimte.

Ik vond een leuke analogie in het beeld van een werkplaats. Als ik mijn werkplaats tot de nok laat vollopen met bende, heeft mijn creativiteit het nakijken. Ik ben omgeven door afleiding, kan bijna niets vinden en vergeet zelfs wat er allemaal aan gereedschap en knutselmateriaal is. Pas wanneer ik ga opruimen, scheiden en organiseren, begint de ballast weg te vallen. Ik laat los wat me niet dient, ontdek parels waarvan ik niet doorhad dat ze er waren en geef alles een juiste plek. Er ontstaat een schone, overzichtelijke en uitnodigende ruimte, één waarin ik me thuis voel en die me zin geeft om mooie dingen te maken.

Over innerlijke opruiming, bevrijding en onderhoud is veel te zeggen en dat is ook al gedaan, bijvoorbeeld door Buddha, Jezus en legio andere mensen die me hebben geïnspireerd om wakker te worden. Hieronder benoem ik twee richtingwijzers. Het zijn niet de beste of de meest juiste; het zijn twee richtingwijzers. Meer vind je op de blog van deze website.

Qigong

Qigong kwam al langs in deel I van dit boek.¹Zie 31 december 2013, hier in deel I, plus de bloemlezing van mijn experimenten met andere manieren van geven, werken en leven op deze pagina en verder in deel I. Deze meditatieve bewegingsvorm had ik in eerste instantie opgezocht voor gronding en innerlijke rust, maar ik kreeg veel meer dan dat. Ik ontdekte een methode die me letterlijk laat voelen wat het betekent om in contact met mezelf te zijn. Ik leerde bewegen vanuit mijn centrumpunt (vlak onder je navel, een klein stukje naar binnen), zodat ik beweging met mijn hele lichaam kon ervaren (in plaats van bijvoorbeeld alleen mijn middelvinger). Ook herleerde Qigong me om actie en rust op een natuurlijke, vloeiende manier in elkaar over te laten lopen.

Als voormalig wedstrijdroeier vond ik het behoorlijk wennen. Niet door mijn grenzen heen beuken, maar ontspannen. Levensenergie niet uitputten, maar de vrije loop geven. Kracht niet omhoog trekken, maar van binnenuit laten komen.

Qigong zou me helpen om te belichamen wat ik eerder dacht te snappen, maar nog niet echt had beleefd. En dus niet echt snapte.

Hierover meer schrijven vind ik niet zinvol. Qigong (of elke andere bewegings-, meditatie- of ademhalingsvorm die een reeds in ons aanwezige energie kan aanboren) is een geschenk dat je dient te ervaren, wil je weten wat het je kan brengen.

Vergeving

Vergeving heeft de potentie om onze diepste, meest negatieve overtuigingen volledig om te draaien, en daarmee onze ervaring van leven.

Hartstikke leuk, maar wat ís vergeving?

Tot een paar jaar terug betekende vergeving voor mij zoveel als: ‘Ik vergeef jou voor wat je mij hebt aangedaan.’ Zo vond ik bijvoorbeeld dat ik Ilse zo langzamerhand wel had vergeven voor de manier waarop ze me had behandeld na ons uit-elkaar-gaan, terwijl ik vanbinnen nog steeds in een soapserie vertoefde. ‘Het is jouw schuld en ik vergeef je, maar het komt nog steeds door jou.’

Dat is dus geen vergeving.

Een paar maanden na mijn vaders dood gaf een vriendin me Het Boek van Vergeving te leen, geschreven door Willem Glaudemans. Daaruit haalde ik allereerst waarom ik níet zou willen vergeven: vingerwijzen en in een schuldverhaal blijven hangen, helpen ons perfect om geen verantwoordelijkheid te nemen voor de ellende in ons leven.

Slik.

Als tweede leerde ik dat verzoenen niet hetzelfde is als vergeven. Als ik alleen via verzoening kan vergeven, zeg ik feitelijk: ‘Ik heb jou nodig om je te kunnen vergeven.’ Of, nog eerlijker: ‘Ik heb het nodig dat jij schuld bekent, zodat ik je kan vergeven voor wat je mij hebt aangedaan.’

Slik.

Met frisse tegenzin (en met hulp van mensen, niet alleen van het boek) begon ik mijn ogen te openen voor de berg aan onvervulde verwachtingen die mijn innerlijke werkplaats rijk was. Verwachtingen over wat anderen ooit hadden moeten doen, wat ik ooit had moeten doen, wie anderen toen hadden moeten zijn, wie ik toen had moeten zijn, nog steeds niet ben en nooit zal zijn…

Elk aankijken deed me beter begrijpen hoe ik negatieve gebeurtenissen in mijn leven had gebruikt om te kunnen zeggen: ‘Zie je nou wel!’

Ilses berekeningen bijvoorbeeld. Financiële verslagen van waar ik haar tekort had gedaan die vrij direct na ons uit-elkaar-gaan in mijn inbox begonnen te verschijnen. Die verslagen hadden me niet alleen in een gevoel van onrechtvaardigheid geraakt, ze waren brandstof geweest voor het zie je nou wel liedje. Zie je nou wel, dat ik niet goed genoeg voor je ben. Dat ik niet goed genoeg ben. Dat ik verkeerd ben.

Een belangrijk besef dat vergevingswerk me heeft gebracht, is dat mensen die onze pijnknoppen indrukken, ons eigenlijk komen helpen om die knoppen te genezen. Maar genezing wordt pas mogelijk wanneer we onze knoppen durven aankijken in plaats van ervan weg blijven rennen of er voorzichtig omheen blijven dansen.

Eén van de manieren waarop ik mijn knoppen heb leren verwelkomen, is door opgekropte woede in al haar theatrale glorie vrij te laten, te laten spreken, stampen, roepen, schreeuwen. Niet alleen lucht dat enorm op, het opent de deur naar dieper liggende gevoelens zoals verdriet, angst, schuld, schaamte en eenzaamheid. Die op hun beurt weer een deur zijn naar de negatieve verhalen die ik mezelf onbewust heb aangemeten. Maak ik contact met die negatieve verhalen, dan is de stap naar de waarheid nog maar een kleine. Immers, als ik door de leugen heen kan prikken dat ik lelijk, schuldig, dom, traag, onbelangrijk of verkeerd ben, kan ik makkelijker accepteren dat ik een prachtig, krachtig, intelligent, liefdevol en essentieel onderdeel van het geheel ben.

De waarheid accepteren en belichamen lijkt misschien een zware opgave (weer zo’n overtuiging), zeker wanneer we onszelf jarenlang het tegendeel hebben aangepraat, maar het zijn juist de leugens waarmee onszelf en anderen kleineren, die ons dodelijk vermoeien.

Daarbij komt dat waarheid, eenmaal blootgelegd, beter beklijft dan een leugen. ‘Je hebt jezelf misschien duizenden keren verteld dat je schuldig bent,’ hoorde ik een workshopleider een keer zeggen, ‘maar je hoeft jezelf niet duizenden keren te vertellen dat je liefde bent.’

Gaat het om wat anderen ooit gedaan hebben? Dan helpt vergeving ons de kracht te hervinden waar anderen ons zogenaamd van hebben beroofd. Gaat het om wat wij ooit niet gedaan hebben? Dan helpt vergeving ons de kracht te hervinden waarvan we onszelf zogenaamd hebben beroofd. Beide komen op hetzelfde neer: we vergeven onszelf voor hoe we hebben gekeken, gedacht en gehandeld. We durven aan te kijken wat we in een situatie hebben gedaan. We zien dat wij en de ander toen niet anders hadden kunnen handelen — anders hadden we dat wel gedaan, en we herpakken een stuk verantwoordelijkheid waarvan we niet wisten dat we die hadden laten liggen.

Soms benader ik mensen bij wie ik mezelf dingen heb zien doen die ik toen niet zag. Bijna elke keer leidt dit tot verdieping. Ik leg mijn patroon op tafel, zij voelen zich gezien, ze openen zich en in veel gevallen ontdekken of erkennen ze waar ze zelf de mist in zijn gegaan. In plaats van nog meer schuld ontstaat er ruimte. We komen tot inzicht, er is misschien verdriet en sowieso dankbaarheid, en de kracht die we hervinden, helpt ons beiden om het een volgende keer anders te doen.

Een vergevingsproces rondmaken, vereist echter niet dat we de persoon in kwestie benaderen. Willem Glaudemans schrijft bijvoorbeeld: ‘Vergeving is een stille daad die wonderen verricht.’ Een workshopleider zei een keer: ‘Elke deur die je voor jezelf opent, opent anderen.’

Zelf heb ik nu meerdere keren meegemaakt dat de persoon in kwestie na een vergevingsproces ineens belde of een e-mail stuurde met een verbindend bericht.

Elke handeling, door wie dan ook, is óf een uiting van liefde óf een roep om liefde. Wanneer ik dit echt zie (en dat is vooralsnog elke dag oefenen), kan ik bijvoorbeeld ook zien dat Ilses berekeningen toen vanuit eenzelfde knop in haar kwamen als de knop waar ze mij in zouden raken. Zie je nou wel…

Dit alles betekent overigens niet dat we destructief gedrag maar ongestoord z’n gang moeten laten gaan. Vergeving nodigt ons alleen uit om destructief gedrag niet langer te beantwoorden met destructief gedrag.

Twee mensen die mij hebben laten zien hoe compassie en daadkracht samen kunnen optrekken, zijn Martin Luther King en Mahatma Gandhi. Allebei kregen ze massa’s mensen op de been in hun strijd voor rechtvaardigheid, zonder ook maar één keer terug te vallen op neerbuigendheid, vernedering of geweld.

Tegelijkertijd ben ik ook gaan zien dat als we van geweldloosheid een onwrikbaar concept maken, we onszelf ook tot prooi kunnen maken voor blinde haat en woede. 

Misschien komen we situaties tegen die vragen om een harde hand, maar dan nog blijft het mogelijk — en is het veel krachtiger — om alleen te doen wat nodig is om onszelf plus de mensen om ons heen te beschermen en de ‘ander’ verder te behandelen als een medemens. Iemand met een diepe vraag om liefde.²Als dit laatste idee weerstand bij je oproept, helpt het misschien om ‘Tango dans je met z’n tweeën’ te (her)lezen, vanaf hier in deel II.

Om deze geheugensteun af te ronden, nog één reden waarom we onze innerlijke wereld zouden willen opruimen en onderhouden:

wij trekken aan
wat we uitzenden.

Door onszelf spiritueel en lichamelijk op te beuren, transformeert niet alleen de kwaliteit van ons denken en handelen, ook wat ons toekomt, verandert. Al is het alleen maar doordat we gevoeliger worden voor ontmoetingen, inspiratie en hulp waar we anders blind, doof of te druk voor zouden blijven. We zien onszelf ineens een naam opzoeken die na jaren ‘zomaar’ opfloept. We kijken een filmpje dat Sacred Economics heet. We voelen ons diep geraakt in alles dat we allang wisten, maar de hele tijd niet snapten. Ons hart gaat open en ons leven is nooit meer hetzelfde. Bijvoorbeeld.³Zie Lente, hier in deel I.

_

• 1
  Zie 31 december 2013, hier in deel I, plus de bloemlezing van mijn experimenten met andere manieren van geven, werken en leven op deze pagina en verder in deel I. ↩︎
• 2
  Als dit laatste idee weerstand bij je oproept, helpt het misschien om ‘Tango dans je met z’n tweeën’ te (her)lezen, vanaf hier in deel II. ↩︎
• 3
  Zie Lente, hier in deel I. ↩︎